Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức thanh niên

Email In PDF
Đoàn thanh niên tham gia tuyên truyền ATGT

Web.ĐTN: Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà tư tưởng, nhà lãnh đạo cách mạng kiệt xuất, Người đặc biệt quan tâm nhiều đến vấn đề đạo đức và có nhiều cống hiến trong việc phát triển những tư tưởng đạo đức mới. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và tấm gương đạo đức trong sáng của Người có một vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng, là nhân tố có ý nghĩa to lớn trong công cuộc xây dựng con người mới ở Việt Nam hiện nay.

Trong đó, đặc biệt chú ý là những quan điểm của Người về đạo đức thanh niên và giáo dục đạo đức cho thanh niên, Người luôn coi đây là một vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam. Điều này được Người căn dặn rất rõ trong Di chúc: “... Thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.” (1)

Quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức thanh niên được đề cập nhiều trong các bài nói và bài viết của Người. Người phân tích một cách rõ ràng vị trí và vai trò quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước trong thời kỳ mới. Chính vậy, việc nghiên cứu các quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức thanh niên và vận dụng các quan điểm đó vào việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ  thanh niên là một yêu cầu quan trọng trong việc đào tạo, dồi dưỡng con người mới xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp cách mạng hiện nay.

Nhìn nhận và đánh giá đúng thanh niên, điều quan trọng trước hết là phải xác định cho đúng vị trí, vai trò của lực lượng thanh niên trong tiến trình phát triển của xã hội. Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, có tác dụng chỉ đạo và định hướng cho công tác giáo dục và chuẩn bị hành trang vào đời cho thanh niên. Ý thức được điều này, trong suốt quá trình hoạt động cách mạng của mình, ngay từ những ngày đầu, Hồ Chí Minh đã nhận thấy vai trò đặc biệt quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Sau này, Người vẫn luôn chăm lo giáo dục thanh niên, mạnh dạn giao nhiệm vụ và từng bước dìu dắt họ tham gia đấu tranh cách mạng. Đúc rút từ thực tiễn những năm tháng khó khăn, gian khổ đầy thử thách của bản thân, Hồ Chí Minh đã sớm nhận ra những phẩm chất tuyệt vời của thanh niên, đánh giá cao vị trí, vai trò của họ đối với vận mệnh của dân tộc và cách mạng. Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm đến thanh niên, biểu dương những việc làm tốt, những hành động anh hùng, dũng cảm, sáng tạo của họ. Người nói: “Khắp thành thị, nông thôn, miền xuôi, miền núi, thanh niên ta ngày nay đã thành một đội quân to lớn, hăng hái tiến lên, quyết tâm phấn đấu, hy sinh vì Tổ quốc thân yêu, vì tiến bộ xã hội”(2). Chính vì vậy, thanh niên xứng đáng là cánh tay đắc lực của Đảng, là lực lượng luôn luôn đi đầu trong việc thực hiện đường lối do Đảng đề ra và là nguồn lực bổ sung cho đội ngũ của Đảng. Người nói: “... thanh niên ta luôn luôn hăng hái xung phong và họ xứng đáng là cánh tay đắc lực của Đảng”(3). Như vậy, với lòng yêu thương, tin tưởng và hy vọng to lớn ở thanh niên nước ta, Hồ Chí Minh cũng không quên việc cần phải chỉ ra những khuyết điểm, hạn chế mà thanh niên ta còn mắc phải  và Người đưa ra những yêu cầu, nhiệm vụ đối với thanh niên để khắc phục những hạn chế đó. Người nhận xét: “Ưu điểm của thanh niên ta là hăng hái, giàu tinh thần xung phong. Khuyết điểm là ham chuộng hình thức, thiếu thực tế, bệnh cá nhân, bệnh “anh hùng”. Rất mong toàn thể nhân dân ta ra sức phát triển những ưu điểm, tẩy sạch những khuyết điểm ấy”(4). Người thường ân cần nhắc nhở thanh niên đấu tranh khắc phục những khuyết điểm, nhược điểm và luôn khuyên thanh niên phải có chí tiến thủ vươn lên, ham làm việc, tích cực làm việc và khi đã làm gì thì phải làm cho kỳ xong.

Trên cơ sở nhìn nhận cả hai mặt của vấn đề, Người đã đề ra những yêu cầu về phẩm chất đạo đức đối với thanh niên trong công cuộc xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, bao gồm cả các yêu cầu đối với từng đối tượng, từng thế hệ và ở tùng thời điểm khác nhau. Với tư tưởng coi đạo đức là cái gốc của người cách mạng, là vấn đề có ý nghĩa quyết định của việc xây dựng con người mới. Chính vì vậy, trong vấn đề học tập, rèn luyện, tu dưỡng, hoàn thiện nhân cách của người thanh niên, Hồ Chí Minh luôn đề ra yêu cầu thanh niên phải thấm nhuần tinh thần làm chủ nước nhà và học tập, trau rồi đạo đức cách mạng. Người đưa ra những phẩm chất cần thiết trong giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên, đó là: Trung với nước, hiếu với dân; tinh thần dũng cảm, hăng say trong lao động; tinh thần đoàn kết, chống chủ nghĩa cá nhân...

Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, trước những ảnh hưởng ngày càng to lớn của nền kinh tế thị trường và xu hướng khu vực hoá, quốc tế hoá, bên cạnh những tác động tích cực thì cũng có không ít những tác động tiêu cực đến một bộ phận không nhỏ thanh niên như: Biểu hiện suy thoái về đạo đức lối sống, nhạt phai lý tưởng, thiếu chí tiến thủ, không quan tâm đến tình hình đất nước... Vì vậy, hiện nay những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức và giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên ngày càng trở nên có ý nghĩa hơn bao giờ hết. Việc phấn đấu tu dưỡng bản thân là một quá trình lâu dài, nhận thức và thực hiện tốt trách nhiệm của bản thân đối với tập thể, với cộng đồng, với đất nước và với chính bản thân mình còn là một quá trình rèn luyện và phấn đấu lâu dài hơn, đòi hỏi ở mỗi người phải có một ý chí, nghị lực, quyết tâm cao để chiến thắng chính bản thân mình, chiến thắng mọi cám dỗ của đồng tiền, của tâm lý hưởng thụ, của chủ nghĩa cá nhân... Trong quá trình ấy, việc đẩy mạnh giáo dục đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh, học tập và làm theo tấm gương đạo đức trong sáng của Người trong những công việc hằng ngày của bản thân mỗi người sẽ giúp mỗi chúng ta biết vươn lên với tinh thần, tình cảm và trách nhiệm của mình. Trước sự nghiệp đổi mới hiện nay của Đảng và Nhà nước ta, việc đào tạo thế hệ trẻ cũng đang trở thành một vấn đề trọng tâm trong toàn bộ chiến lược phát huy nhân tố con người. Điều này đã được khẳng định trong Nghị quyết Trung ương sáu (khoá VII) và Nghị quyết Trung ương bảy (khoá X) của Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện tốt Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do Đảng ta phát động nhằm kích thích vai trò xung kích của thanh niên, quyết tâm đào tạo họ thành những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên” như mong mỏi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ghi chú:
(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội 2000, t 12, tr 510.
(2) Sđd, t 11, tr 504.
(3) Sđd, t 10, tr 271.
(4) Sđd, t 6, tr 197.

(Nguồn báo ĐT Lạng Sơn) – ĐH